ب - صفات غير متضاده :

اين صفات نيز ده عدد هستند که بطور اختصار بيان مي گردند.

1) صفت قلقله :
اگر يکي از 5 حرف قطب جد « ق – ط – ب – ج – د» در کلمه اي قرار بگيرند به شرطي که ساکن باشند قابل تلفظ نيستند و لذا براي سهولت تلفظ ، کمي آنها را متمايل به حرکت مي کنند. در «ق» و «ط» ميل به ضمه مي دهند تا استعلاي آنها حفظ شود و ما بقي ميل به کسره يا فتحه داده مي شود.

2) صفت لين :
دو حرف «واو» و «ياء» ساکن ما قبل مفتوح به نرمي تلفظ مي شوند که به آن لين گفته مي شود و به اين حروف ، حروف لين مي گويند.

3) صفت نبره :
«همزه» در هنگام تلفظ سنگين ادا مي شود خصوصاً اگر ساکن باشد.

4) صفت تکرير:
زبان به هنگام تلفظ حرف «راء» لرزش پيدا مي کند.

5) صفت تفشي :
حرف «ش» در هنگام تلفظ آن هوا در دهان پخش مي شود.

6) صفت انحراف :
حرف «راء» و «لام» در هنگام تلفظ کمي از مخرج خود منحرف مي شوند.

7) صفت صفير:
سه حرف «ص – س – ز» در هنگام تلفظ آنها هوا از لابلاي دندانها خارج مي شود.

8) صفت بحه :
حرف «ح» با خشونت و گرفتگي حلق تلفظ مي شود.

9) صفت استطاله :
حرف «ض» در هنگام تلفظ آن زبان تا دندانهاي جلو کشيده مي شود.

10) صفت غنه :
«م» و «ن» در هنگام تلفظ آنها صدا از بيني خارج مي شود

صفات حروف

حالات مختلف حروف در هنگام تلفظ را صفات حروف مي گويند. اين صفات به دو گروه تقسيم مي شوند که در اينجا به اختصار بيان مي کنيم:
الف) صفاتي که داراي متضاد هستند يعني در مقابل هر صفت يک صف ضد آن قرار دارد.
ب) صفات غيرمتضاده.

الف ) صفات متضاده

1) صفت استعلاء : حروفي که اين صفت را دارند درشت و پرحجم تلفظ مي شوند.
حروف مستعليه :
غ – خ – ق – ص – ض – ط – ظ.

2) صفات استفال : حروفي که اين صفت را دارند نازک و کم حجم تلفظ مي شوند( و اين صفت ضد صفت استعلاء است).
حروف مستفليه :
21 حرف ما بقي يعني از حروف 28 گانه 7 حرف استعلاء که کم شود بقيه صفت استفال دارند.

نکته :

الف – حروف استعلاء در هنگام مکسور بودن استعلايشان کمتر مي شود.
ب – بايد دقت کرد اگر در يک کلمه حرف استعلاء و استفال کنار يکديگر قرار گرفته است صفات آنها روي يکديگر اثر نگذارند.

ادامه نوشته